หนี้สาธารณะคืออะไร สำคัญกับประชาชนอย่างไร

หนี้สาธารณะคืออะไร

หนี้สาธารณะ ตามคำนิยามของสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ หมายถึง หนี้ที่กระทรวงการคลัง หน่วยงานของรัฐ หรือ รัฐวิสาหกิจกู้ หรือหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกัน แต่ไม่รวมถึงหนี้ของรัฐวิสาหกิจที่ทำธุรกิจให้กู้ยืมเงินโดยกระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกัน

 

หนี้สาธารณะมีความสำคัญต่อประชาชน เนื่องจากประชาชนต้องเสียภาษีเพื่อให้รัฐบาลนำเงินไปใช้จ่ายหนี้ที่กู้ยืมมาเพื่อการพัฒนาประเทศ เช่น การลงทุนสร้างถนน พัฒนาไฟฟ้า การประปา หรือการสนับสนุนช่วยเหลือประชาชนในยามวิกฤติ อาทิ การออกพระราชกำหนดกู้เงินวงเงิน 1 ล้านล้านบาท เพื่อเยียวยาประชาชนในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 หากหนี้สาธารณะเพิ่มสูงขึ้นจนทะลุเพดานที่กำหนดไว้ ความมั่นคงทางการเงินของประเทศอาจสั่นคลอน และส่งผลกระทบต่อประชาชนด้วยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

 

สรุปง่าย ๆ ว่าหนี้สาธารณะก็คือหนี้ของรัฐบาลที่ประชาชนทุกคนมีร่วมด้วยช่วยกันในการรับผิดชอบ   ในการบริหารประเทศ รัฐบาลจำเป็นต้องกู้ยืมเงินทั้งจากในประเทศและต่างประเทศเพื่อแก้ไขภาวะเงินฝืดและฟื้นฟูภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ รวมไปถึงการกู้ยืมเงินสร้างหนี้ครั้งใหม่เพื่อชำระหนี้เก่า โดยแหล่งที่มาของเงินกู้เป็นได้ทั้งเงินกู้จากในประเทศและเงินกู้จากนอกประเทศ ทั้งนี้ การพิจารณาระดับหนี้สาธารณะในประเทศมักเทียบร้อยละจากจีดีพี เพื่อพิจารณาความสามารถในการชำระหนี้  โดยในปัจจุบัน รัฐบาลไทยได้กำหนดสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีไว้ที่ไม่เกินร้อยละ 60 วิกฤตการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจอย่างรุนแรง ในปีพ.ศ. 2563 นี้ คาดว่าสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีของไทยอาจขึ้นสูงไปถึงร้อยละ 55 และอาจขึ้นสูงไปถึงร้อยละ 65 ภายในปีพ.ศ. 2564-2566  สัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP มีความสำคัญกับการกู้ยืม  

 

 เมื่อสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีเพิ่มสูงขึ้น ประชาชนล้วนได้รับผลกระทบ เนื่องจากตัวเลขหนี้สาธารณะต่อจีดีพีที่สูงขึ้นสะท้อนให้เห็นว่ารัฐบาลมีความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้ที่สูงขึ้นด้วยเช่นกัน ดังนั้น ในการกู้ยืมเงินครั้งต่อไป รัฐบาลอาจจำเป็นต้องเสนอดอกเบี้ยที่สูงขึ้นแก่เจ้าหนี้ การจ่ายดอกเบี้ยที่สูงขึ้นในการกู้ยืมครั้งต่อไปส่งผลให้เงินภาษีของประชาชนในประเทศถูกนำไปจ่ายดอกเบี้ยมากกว่าการถูกนำมาใช้เพื่อพัฒนาหรือลงทุนให้เกิดประโยชน์กับคนในประเทศ ประชาชนสูญเสียโอกาสในการได้รับโครงการที่เป็นประโยชน์จากรัฐบาล ในขณะเดียวกัน เมื่อดอกเบี้ยที่รัฐบาลจ่ายให้เจ้าหนี้เพิ่มมากขึ้น ต้นทุนการกู้ยืมของธุรกิจภายในประเทศก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้ธุรกิจต่างๆ ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น และอาจตัดสินใจขึ้นราคาสินค้าและบริการ ประชาชนในฐานะผู้บริโภคจึงต้องเสียค่าใช้จ่ายมากยิ่งขึ้น  เรียกว่าเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิดก็คงไม่ผิดนัก 

 

ตัวอย่างผลกระทบของหนี้สาธารณะที่มีต่อประชาชนที่เห็นได้ชัดในช่วงที่ผ่านมา ได้แก่ การปรับขึ้นราคาค่ารถเมล์ขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) ในปีพ.ศ. 2562 หลังจากที่คณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (คนร.) มีมติรับหนี้สินคงค้างของขสมก.ที่มีอยู่ประมาณ 1.18 แสนล้านบาทมาบริหาร ประชาชนต้องเสียค่าเดินทางเพิ่มขึ้น 1-7 บาท ต่อเที่ยว ดัชนีผู้บริโภคชี้ให้เห็นว่า ค่าโดยสารสาธารณะในเดือนกรกฎาคม ปีพ.ศ. 2562 เพิ่มสูงขึ้นร้อยละ 5.91 เมื่อเทียบกับช่วงเดือนเดียวกันในปีพ.ศ. 2561 เนื่องจากการทยอยขึ้นราคาของรถโดยสารขนาดเล็ก รถสองแถว นอกจากประชาชนจะต้องแบกรับค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นอันเป็นผลกระทบมาจากหนี้สาธารณะแล้ว โครงการที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนยังถูกปรับลดงบประมาณในปีพ.ศ. 2563 เช่น โครงการระบบรถไฟชานเมือง สายสีแดงอ่อน ช่วงบางซื่อ-พญาไท-มักกะสัน-หัวหมากและสายสีแดงเข้ม ช่วงบางซื่อหัวลำโพง หรือโครงการความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทย-จีน  ในการพัฒนารถไฟความเร็วสูงเพื่อเชื่อมโยงภูมิภาคช่วงกรุงเทพ-หนองคาย (ระยะที่1 ช่วงกรุงเทพ-นครราชสีมา) รวมถึงโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ช่วงลพบุรี-ปากน้ำโพ เป็นต้น   

หนี้สาธารณะคือปัจจัยที่มองกันระดับประเทศ   หนี้สาธารณะเกิดขึ้นจากการกู้ยืมเงินของรัฐบาลเพื่อใช้บริหารในการพัฒนาประเทศ ประชาชนผู้เสียภาษีเป็นผู้จ่ายหนี้ในครั้งนี้ด้วย ดังนั้น รัฐบาลมีหน้าที่ที่จะต้องบริหารเงินที่ได้จากประชาชนเพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์สูงสุด เพราะหากรัฐบาลไม่สามารถบริหารหนี้สาธารณะได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประเทศไทยจะมีภาพลักษณ์ที่ไม่ดีในการเป็นลูกหนี้ที่ผิดนัดชำระ ส่งผลให้ประเทศถูกประเมินในทางลบ ส่งผลกระทบต่อความเชื่อถือในการลงทุนจากต่างชาติ รัฐบาลต้องกู้เพื่อสร้างหนี้ใหม่มาชดใช้หนี้เก่าเป็นวงจรซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือประชาชนทุกคนในประเทศที่ต้องแบกรับการจ่ายหนี้ และสูญเสียโอกาสที่จะได้รับโครงการพัฒนาความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น

 

ที่มา : ลงทุนศาสตร์

ติดตาม ข่าวสด ได้ที่เว็บไซต์ www.thenation-news.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *